23.09-29.09 Դաս 6,7․Էլեկտրական հոսանք։ Հոսանքի ազդեցությունները

Հաղորդիչներում լիցքավորված մասնիկները՝ մետաղներում էլեկտրոնները, էլեկտրոլիտներում` իոնները, կարող են ազատորեն տեղափոխվել մարմնի մի մասից մյուսը: Այդ լիցքավորված մասնիկներին անվանում են ազատ լիցքակիրներ: Էլեկտրական դաշտի բացակայության դեպքում ազատ լիցքակիրները հաղորդիչում կատարում են քաոսային (ջերմային) շարժում, ուստի կամայական ուղղությամբ նրանք տեղափոխում են նույն քանակի լիցքեր: Էլեկտրական դաշտի առկայության դեպքում, նրա ազդեցության տակ, ազատ լիցքակիրները ջերմային շարժման հետ մեկտեղ կատարում են նաև ուղղորդված շարժում և այդ ուղղությամբ ավելի շատ լիցք տեղափոխվում:

Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք:

Նյութի մեջ էլեկտրական հոսանքի գոյության համար անհրաժեշտ են`

1.ազատ լիցքակիրներ, որոնք կարող են ազատ տեղաշարժվել մարմնի ողջ ծավալով,

2.էլեկտրական դաշտ, որը էլեկտրական ուժով կազդի ազատ լիցքակիրների վրա և կստիպի շարժվել որոշակի ուղղությամբ:

Էլեկտրական հոսանքն ունի ուղղություն: Պայմանականորեն, որպես հոսանքի ուղղություն համարել են այն ուղղությունը, որով շարժվում են դրական լիցքավորված մասնիկները:

Մետաղներում ազատ լիցքակիրները բացասական լիցք ունեցող մասնիկներն են՝ էլեկտրոնները, հետևաբար մետաղում հոսանքի ուղղությունը հակադիր է նրանց ուղղորդված շարժման ուղղությանը:

Էլեկտրոլիտներում հոսանքի ուղղությունը համընկնում է դրական իոնների և հակառակ է՝ բացասական իոնների ուղղորդված շարժման ուղղությանը: Հաղորդիչներում շարժվող ազատ լիցքակիրներն անհնար է տեսնել: Հետևաբար, հոսանքը հայտնաբերվում է իր ազդեցություններով, որոնք չորսն են.

1. Ջերմային՝ հոսանքի անցնելու ժամանակ հաղորդիչը տաքնում է:

2.Քիմիական՝ էլեկտրոլիտներով՝ աղերի, թթուների, հիմքերի լուծույթներով հոսաքնի անցնելու ժամանակ տեղի է ունենում նյութի քիմիական բաղադրության փոփոխություն, առաջում է նստվածք և մաքուր մետաղներ:

0011-011-KHimicheskoe-dejstvie-elektricheskogo-toka-Vpervye-bylo-otkryto-v-1800g

3.Մագնիսական՝ հաղորդիչը, որի միջով հոսանք է անցնում ձեռք է բերում մագնիսի հատկություններ և սկսում է դեպի իրեն ձգել երկաթյա առարկաներ, ազդում է մագնիսական սլաքի վրա:

4.Կենսաբանական՝ կենդանի մարմնով անցնելու դեպքում հոսանքն առաջացնում է մկանային կծկում, արագացնում է արյան հոսքը անոթներով և նյութափոխանակությունը՝ հյուսվածքներում:

Փորձը ցույց է տալիս, որ էլեկտրական հոսանքի բոլոր ազդեցություններից միայն մագնիսականն է, որ դրսևորվում է միշտ:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ

1․Ինչպիսի՞ շարժում են կատարում ազատ էլեկտրոնները մետաղե հաղորդչում, երբ այն անջատված է գալվանական էլեմենտից:

չեն շարժվում
քաոսային և միաժամանակ ուղղորդված
միայն քաոսային
միայն ուղղորդված

2․Շիկացման թելիկով հոսանքի անցման ժամանակ հոսանքի ո՞ր ազդեցությունն է՝ ջերմային, կենսաբանական, քիմիական, թե մագնիսական, նպաստում լուսարձակման առաջացմանը:

Ջերմային

3․Նկարում հոսանքի ո՞ր ազդեցությունն է պատկերված:

քիմիական
մագնիսական
կենսաբանական
ջերմային

4․Դրական իոնների ուղղորդված շարժման ժամանակ հոսանք կառաջանա, թե՞ չի առաջանա:

Այո,կառաջանա հոսանք։

5․Ինչո՞վ (ջրով, սովորական կրակմարիչով, թե չոր ավազով) կարելի է հանգցնել հոսանքի աղբյուրին միացված հաղորդչում առաջացած կրակը:

Խորհուրդ է տրվում հանգցնել չոր ավազով կամ սովորական կրակմարիչով, որը նախատեսված է էլեկտրական հրդեհների համար։ Ջուրը չի կարող օգտագործվել, քանի որ այն կարող է վտանգավոր լինել էլեկտրական հոսանքի առկայության դեպքում։

Մեկից ավելի պատասխանի դեպքում դրանք անջատեք ստորակետով:

1422870101_3c88da41c435292bb58bfd3e542ba43d0e1afdc3_726.jpg

6․Ո՞ր մասնիկների շարժումով է պայմանավորված էլեկտրական հոսանքը աղաջրի լուծույթում:

0011-011-KHimicheskoe-dejstvie-elektricheskogo-toka-Vpervye-bylo-otkryto-v-1800g.jpg

էլեկտրոնների
նեյտրոնների
դրական իոնների
բացասական իոնների

7․Ո՞րն է/որո՞նք են նախադասոության ճիշտ շարունակություն(ներ)ը:

Հաղորդալարում էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը՝

1) դրական մասնիկների ուղղորդված շարժման ուղղությունն է
2) բացասական մասնիկների ուղղորդված շարժման ուղղությունն է
3) ազատ էլեկտրոնների ուղղորդված շարժման ուղղությունն է
4) ազատ էլեկտրոնների ուղղորդված շարժման հակառակ ուղղությունն է

Տնային առաջադրանք՝ դաս 6 և 7։ Պատասխանել դասգրքի էջ 24-ի 1-5 հարցերին։ Դիտել տեսանյութը և թարգմանել Հրապարակել բլոգներում, հղումն ուղարկել ինձ։

Դաս 6 հարցեր և առաջադրանքներ

1) Ո՞ր լիցքակիրներին են անվանում ազատ։ Ո՞րոնք են ազատ լիցքակիրները

ա) մետաղներում, բ) էլեկտրոլիտներում

2 Ի՞նչ է էլեկտրական հոսքը։

3 Բացատրեք, թե 13-րդ նկարում պատկերված փորձում ինչպե՞ս է լիցքավորվում Բ էլեկտրացույցը։ Ինչու՞ է մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև

Late to work (dialogue)

(Adrina ) Student B : “Alan, thanks for coming in. I’ve noticed you’ve been late to work three times this week. Can you explain what’s been going on?”

(Mary) Student A : “I’m really sorry about that. I’ve been having some serious issues with my commute. There have been unexpected delays with public transportation, and despite leaving earlier, I’ve still been running into problems. I know it’s no excuse, but I’m doing everything I can to resolve it.”

(Adrina) Student B : “I understand that transportation issues can be frustrating. Have you considered any alternatives or adjustments to your schedule to help mitigate the problem?”

(Mary) Student A : “Yes, I’ve been looking into other routes and different modes of transportation, but nothing has been consistent yet. I’m also exploring the possibility of adjusting my work hours slightly to better fit with my commute. I really appreciate your patience while I work on this.”

(Adrina) Student B : “It’s good to hear that you’re actively seeking solutions. While I understand there are external factors affecting your punctuality, it’s crucial for the team’s productivity that everyone arrives on time. I’d like to see a concrete plan from you on how you’re going to address this issue. If the situation doesn’t improve, we may need to discuss further steps, which could include formal disciplinary action.”

(Mary) Student A : “Understood. I’ll put together a plan and make sure to keep you updated on my progress. Again, I’m really sorry for any inconvenience this has caused and appreciate your understanding.”

(Adrina) Student B : “Thank you, Alan. Please let me know if there’s anything else you need or if there are updates on your situation. I want to make sure we can support you in resolving this.”

Ps. I’ll do this dialogue with my friend Mary. You can also see this in her blog.

Հնչյունափոխություն

Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Միջնապատ (ե-ն դարձել է ի, ի-ն սղվել է), միություն , գինեգործ (ի-ե), կիսալուսին (ե-ի, թիավարել, վիպասան (ե-ի), շինարարություն (ե-ի), հիվանդասենյակ, գիրանալ (ե-ի), գիտուն (ե-ի), վիրահատել (ե-ի,), վիճահարույց (ե-ի), գիսավոր (ե-ի), հիանալի, լիություն, զինագործ (ե-ի), սիրավեպ (ե-ի), դիմաքանդակ (ե-ի), կինոթատրոն։

2։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան տնական, ջրավազան, ընչաքաղց, ըղձական, ընկուզենի, ազնվական, գնորդ, վեհապանծ, մտաբերել, լեռնագործ, հիմնադիր, լրագրեր, աղավնյակ, վիրակապ, քմային, գարեհաց, ճգնել, թրթիռ, գունագեղ, միջանկյալ,նշաձև, գրակալ, թխամորթ, նմանատիպ, սրտակից:

Հնադարյան- հին (ի-ը) տնական-տուն(ու-ը) ջրավազան-ջուր (ու-ը) ընչաքաղց, ըղձական, ընկուզենի, ազնվական, գնորդ, վեհապանծ, մտաբերել, լեռնագործ, հիմնադիր-ը սղվել է լրագրեր-աղավնյակ-(ի-յ) վիրակապ- վեպ (ե-ի) քմային-ի-ը գարեհաց-ի-ե ճգնել-ի-ը թրթիռ-ի-ը գունագեղ-ույ-ու միջանկյալ,նշաձև-ու-ը գրակալ-ի-ը թխամորթ-ու-ը նմանատիպ-չկա սրտակից-սիրտ (ի-ը)

3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ու ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բրդոտ-բուրդ (ու-ը) կարմրախայտ-չկա բվեճ-(ու-վ թմբեր, ըմպանակ-ումպ-ու-ը գնացուցակ, ջրամբար-ջուր-ու-ը նշանագրություն, տնական-տուն-ու-ը գթալ, ժողովրդական, խճուղի, խմբակային, մրգահյութ, խնկարկել, տրտնջալ, ոսկեգույն, սրել-սուր-ու-ը գրականություն, աշխարհագրական, լրաբեր-լուր-ու-ը ցորենահատ, առվակ-առու-ու-վ մթնել-մութ-ու-ը դյուրահալ, հնձել-հունձ-ու-ը:

4։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ը ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Տնակ, մանկական, ծանրամարտ, մանրադրամ, մտադրություն, մեղրահաց, կիսակառույց, փոքրություն, լրատվական, քաղցրահամ, սանրել, ընձուղտ, եզրաշերտ, լիտրաչափ, գլխաշոր, ցուցափեղկ, վագրաձի, լուսավորություն, դստրիկ, կպրագույն, լայնություն, բարձրություն, ծաղկաման, մետրանոց, ծաղրանկար, սրամիտ, ժանրային։

Վարժություն 5։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

Բուսական, հրեղեն, աստղանիշ, գուրծունեություն, ձնծաղիկ, նվիրատվություն, ալրաղաց, անկյունաչափ, բնավեր, գունատ, ձկնաբուծարան, դռնակ, եղջերափող, միութենական, մանկական, սառցարան, մրցավազք, մատենագիր, բուրավետ, հրակայուն, մշակութային, տարեվերջ, արնանման, առօրեական, այգեպան, մթերային, զգուշություն։

9-րդ դաս. սեպտեմբերի 23 -27

7,8- րդ դաս. անցածի կրկնողություն. Ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ: Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: Քիմիական ռեակցիաների տեսակները՝ միացման, քայքայման, տեղակալման, փոխանակման, կատալիտիկ, օքսիդավերականգնման:

Լաբորատոր փորձեր` <<Քիմիական ռեակցիաների տեսակները՚ >>

Տեղակալման և միացման ռեակցիաներ՝ ջրածնի ստացումը և այրումը: Փոխանակման ռեակցիա՝ պղնձի (II) հիդրօքսիդի ստացումը: Քայքայման ռեակցիա՝ ամոնիումի երկքրոմատի քայքայումը:

Առաջադրանք. Գրեք կատարած ռեակցիաների քիմիական հավասարումները, հավասարեցրեք և նշեք ռեակցիայի տեսակը:

English grammar in context present simple and the present continuous.

do the exercises on pages 11-13.

Հայոց պատմություն

Հայաստանի Հանրապետության հռչակումը և Իշխանության մարմինների ձևավորումը, կարևորագույն թվականներից գրել։

1918թ․ մայիսի 26- լուծարվեց Անդրկովկասյան սեյմը։

1918թ․հունիսի 28- Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակումը։

1918թ․ հունիսի 4 — կնքվեց Բաթումի հաշտության պայմանագիրը Հայաստանի հանրապետության և Օսմանյան Թուրքիայի միջև։

1868-1937- Կառավարության նախագահ (վարչապետ) ընտրվեց Հեվհաննես քաջազնունին

Եկրորդ գումարման խորհրդարանը (պառլամենտ) ձևավորվել է 1919թ․ հունիսին

1920թ․ մայիսին հանրապետության տարածքը վարչական տեսակետից բաժանվեց չորս նահանգների, Արարատյան,Շիրակի, Վանանդի և Սյունիքի։

1919թ․ հունվարից, երբ թուրքական զորքն արդեն հեռացել էր Անդրկովկասից, և ավարտվել էր նաև հայ-վրացական պատերազմը, կատարվեց բանակի մասնակի զորացրում։

1918թ․ մայիսի 28-ին ծնվեց Հայաստանի առաջին հանրապետությունը։

1920թ․ հունվարին Անտանտի պետությունների գերագույն խորհուրդը փաստորեն (de facto) ճանաչեց Հայաստանի հանրապետությունը։

Ազգային հերոս Անդրանիկը արտասահմանում շարունակեց իր ազգանվեր գործունեությունը։ Նա մահացավ 1927թ․ ԱՄՆ-ի ֆրեզնո քաղաքում։

Գործնական աշխատանք

Շեշտել տրված բառերը

Միթե՝, Երևանի՝, որքա՝ ն, այնպե՝ս, միմիա՝յն, գրեթե՝, նույնքա՝ն, ամե՝նքը, կա՝յսր, հետևաբա՝ր, անո՝ւշ, լուսնկա՝

1. Գտնե՛լ այն բառերը, որոնցում շեշտը չի ընկնում վերջին
վանկի ձայնավորի վրա։
Գրեթե, գետը, բարիք, Իտալիա, կիտրոն, գուցե, ծանր, ծաղիկ, նույնիսկ,
տեխնիկա, չորրորդ, քանիերորդ, գիրքս, հեքիաթ, նույնպես:

2.Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերում է շեշտն ընկնում
վերջին վանկի ձայնավորի վրա։
1. ծառուղի, ասֆալտապատ, մայթեզր, ցուցափեղկ
2. ձևավորող, խոհարար, թթխմոր, շոկոլադ
3. գյուղատնտեսական, հիշարժան, երկկենցաղ, տնամերձ
4. կռունկ, խարույկ, հացահատիկ, գերծանր
5. հյուրընկալ, թթենի, ճանապարհորդ, նախշազարդ
6. սակայն, հավանաբար, գրեթե, լիովին
7. վրձին, շոգեքարշ, ծովախորշ, մեկուսիչ
8. փոքրատառ, ուղղաթիռ, զուգահեռ, արծաթապատ
9. մոլախոտ, գեղարվեստ, արքայադուստր, պարարվեստ
10. ավազաշերտ, դիմանկար, երաժշտասեր, բառատետր

Foods beginning with every letter of the alphabet

A — Asparagus, artichoke, avocado, apples, apple juice, acai bowl, assai berry, almond, anchovy, animal Crackers, applesauce, apricot,

B — Beetroot, broccoli, burger, bacon, baguette, baking powder, baking soda, baloney, bamboo, Banana, Banana Bread, basil, beans, beef, beer, beet, biscuit, black beans, blackberry, bleu Cheese, blueberry, bread, breadstick, broccoli, brownie, brussels Sprout, buckwheat, bun, burrito, butter, buttercup, buttermilk, butterscotch

C — Cabbage, carrot, celery, corn, Caesar Salad, cake, calamari,, candy, candy Cane, cantaloupe, cappuccino, caramel, cashew, catfish, cauliflower, caviar, cereal, chia seeds, cheddar cheese, cheese, cherries, chestnut, chia Seeds, chicken, chickpeas, chili, chips, chives, chocolate, cinnamon, cinnamon roll, cocoa, coconut, coffee, cookie, Cottage Cheese, crab, cracker, cranberry, cream cheese, crepe, croissant, cucumber, cupcake, custard

D — date, donut, dough, dressing, drumstick

E — Eggplant, eclair, egg, egg roll, English Muffin, English cake

F — French beans, falafel, feta cheese, fettucine, fig, fish, fish sticks, flour, frappe, french Fries, French Toast, fried Rice, Fruit, Fudge

G — Green beans, garlic, ginger, graham cracker, granola, grape, grapefruit, gravy, green beans, green pepper, green tea, guava, gumball

H — Hubbard squash, horseradish, ham, hamburger, hash Browns, hazelnut, honey, honeydew Melon, hot dog, hummus

I — Italian parsley,I — Iceberg lettuce, Ice, Ice Cream, Iced Tea,

J — Jalapeno Pepper, Jam, Jello, jelly, jerky, juice

K — Kohlrabi,k ale

L — Lettuce, lemon, lemonade, lime, lasagna, Lemongrass, lettuce, liver, lobster, lollipop

M — Mustard, mushrooms, m&m’s, macaroni, macaroni and Cheese, mango, marshmallows, matcha tea, mayonnaise, meat, meatball, meatloaf, milk, milkshake, mint, mozzarella, muffin, mushroom

N — Nori (seaweed), Napa cabbage, nachos, noodles, nuggets, nut, nutella, nutmeg

O — Okra,onion, oatmeal, oats, olive, olive oil, omelet, onion, onion rings, orange, orange juice, oreo

P — Pepper, peas, peanut, pancake, papaya, parsley, passion fruit, pasta, peach, peanut butter, pear, peas, peppermint, pepperoni, pesto, pickle, pie, pineapple, pistachio, pita bread, pizza, pizza rolls, plum, pomegranate, popcorn, popsicle, potato, pretzel, pudding, pumpkin

Q — Quinoa, quesadilla

R — radish, radish, raisin, ranch dressing, raspberry, red pepper, red velvet cake, relish, ribs, rice, rosemary

S — Sweet potato, spinach, spaghetti, salad, salami, salmon, salsa, salt, sandwich, sardine, sauce, sausage, scallops, sesame seeds, slushy, smoothie, soda, soup, sour cream, soy sauce, soybeans, soymilk, spaghetti, spinach, spring roll, squash, star fruit, steak, stir fry, strawberry, string cheese, sugar, sushi, sweet potato, syrup

T — Tomato, turnip, taco, tangerine, tea, teriyaki, tiramisu, toast, tofu, tomato, tortilla, tuna, turkey

U —

V — vanilla, vanilla pudding, vanilla ice cream, vanilla wafers, veggie burger, vinaigrette, vinegar

W — Watermelon, waffle, walnut, wasabi, water, wheat, whipped cream, wine, wings

X —

Y — Yellow squash, yellow pepper, yogurt

Z — Zucchini