Հայաստանի անկախությունը սկսեց ճանաչվել 1991թ. վերջերից։ Նոյեմբերի 21-ին առաջինը ճանաչեց Լիտվան և հաստատեց դիվանագիտական կապեր։ Դեկտեմբերին անկախությունը ճանաչեցին ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը, Կանադան, Ռումինիան և այլ պետություններ։ 1992թ. հունվարին հաստատվեցին ՀՀ–ԱՄՆ դիվանագիտական հարաբերություններ։

Հայաստանը դարձավ ՄԱԿ-ի անդամ 1992թ. մարտին, 2001-ին՝ Եվրախորհրդի, 2012-ին՝ Ֆրանկոֆոնիայի, 2015-ին՝ ԵԱՏՄ-ի անդամ։

Ռուսաստանը պաշտոնապես ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը 1991թ. դեկտեմբերին, հաջորդ օրը Հայաստանը ճանաչեց Ռուսաստանի անկախությունը և 1992-ին հաստատեցին դիվանագիտական հարաբերություններ։ Երկու երկրների միջև կա ռազմավարական համագործակցություն՝ ներառյալ ռազմական և տնտեսական ոլորտները։

Հայաստանը կարևորում է հարևան երկրների հետ հարաբերությունները, հատկապես Վրաստանի (1992թ. դիվանագիտական հարաբերություններ) և Իրանի հետ, որոնք կարևոր դեր են խաղում Հայաստանի արտաքին կապերում։

Թուրքիան 1991թ. ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը, սակայն դիվանագիտական հարաբերություններ չեն հաստատվել։

Հայաստանի և Եվրամիության միջև համագործակցությունը սկսեց ակտիվ զարգանալ 1996-ից, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ի հետ։ ԱՄՆ–Հայաստան հարաբերությունները ծավալվում են տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ մարդասիրական օգնությամբ։

Հիմնականում 2019թ. դրությամբ Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ ունի 175 երկրների հետ, և գործում են ավելի քան 40 դիվանագիտական ներկայացուցչություններ աշխարհի տարբեր երկրներում։

Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքը ձևավորվել է 1991 թվականի անկախությունից հետո։ Անկախ պետության կարգավիճակը պահանջեց նոր պետական կառավարման համակարգ, սահմանադրություն և բազմակուսակցական քաղաքական համակարգ։

1995 թվականին ընդունվեց ՀՀ Սահմանադրությունը, որով Հայաստանը հաստատվեց որպես ժողովրդավարական, իրավական և սոցիալական պետություն։ Սահմանվեց իշխանությունների բաժանում՝ օրենսդիր, գործադիր և դատական ճյուղերի միջև։

Քաղաքական կյանքում գործում են բազմաթիվ կուսակցություններ։ Ընտրությունների միջոցով ձևավորվում են Ազգային ժողովը և կառավարությունը։ Ժողովրդի մասնակցությունը քաղաքական գործընթացներին կարևոր դեր ունի, սակայն երբեմն նկատվում են ընտրական խախտումներ, հիասթափություն և դժգոհություն՝ սոցիալ-տնտեսական խնդիրներից ու կոռուպցիայից ելնելով։

Հասարակական կյանքում ակտիվ դեր ունեն հասարակական կազմակերպությունները, երիտասարդական նախաձեռնությունները, մամուլն ու մեդիան։ Զարգանում են խոսքի ազատությունը, քաղաքացիական վերահսկողությունը և հանրային քննարկումները։

Այս ամենը վկայում է, որ Հայաստանում ձևավորվում է քաղաքացիական հասարակություն, թեև կան մարտահրավերներ՝ ժողովրդավարության կայացման, քաղաքական կայունության և մարդու իրավունքների լիարժեք ապահովման հարցերում։

Հայաստանի Հանրապետության անկախության գործընթացը սկսվեց 1980-ականների վերջին՝ Խորհրդային Միության թուլացման և ազգային զարթոնքի պայմաններում։ Հայաստանում ակտիվորեն զարգացավ ժողովրդավարական շարժումը, որը միտված էր դեպի ինքնիշխանություն և ինքնորոշում։

1988 թվականին սկսվեց Արցախյան շարժումը, որը միավորեց ժողովուրդը։ Ստեղծվեց «Ղարաբաղ» կոմիտեն, որը ղեկավարում էր անկախության ձգտող ուժերին։ ԽՍՀՄ իշխանությունների ճնշումների պայմաններում շարժումը դարձավ համաժողովրդական պայքար՝ ԽՍՀՄ-ից դուրս գալու և սեփական պետությունը ստեղծելու համար։

1990 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀԽՍՀ գերագույն խորհուրդը ընդունեց Հայաստանի անկախության հռչակագիրը, որտեղ հայտարարվեց՝ Հայաստանի օրենքներն առաջնահերթ են ԽՍՀՄ օրենքների նկատմամբ։

1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանում անցկացվեց անկախության հանրաքվե, որի ժամանակ ժողովրդի ճնշող մեծամասնությունը (99%-ից ավելի) քվեարկեց ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալու օգտին։
Դրանով հռչակվեց Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը։

Նույն տարվա սեպտեմբերի 23-ին անկախությունը ճանաչեց Գերագույն խորհուրդը, և Հայաստանը սկսեց կառուցել անկախ պետական համակարգ։

1991-ի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ պաշտոնապես փլուզվեց, և Հայաստանը դարձավ լիարժեք անկախ պետություն՝ միջազգային ճանաչմամբ։

1919 թվականին գումարված Փարիզի վեհաժողովում, որն անցկացվեց Առաջին աշխարհամարտի ավարտից հետո, որոշվում էր հաղթված երկրների ճակատագիրն ու նոր պետությունների սահմանները։ Վեհաժողովին մասնակցում էին հաղթող տերությունները՝ Ֆրանսիան, Բրիտանիան, ԱՄՆ-ը, Իտալիան և այլ երկրներ։

Հայկական հարցը նույնպես ընդգրկվեց վեհաժողովի օրակարգում։ Հայերը ներկայացան որպես ազգ, որը պատերազմում մեծ կորուստներ էր կրել՝ հատկապես ցեղասպանության հետևանքով։ Հայաստանի առաջին հանրապետության պատվիրակությունը, որի ղեկավարն էր Ավետիս Ահարոնյանը, վեհաժողովին ներկայացրեց միացյալ, անկախ Հայաստանի ձևավորման պահանջը։

Պատվիրակությունը առաջարկում էր, որ նորաստեղծ Հայաստանը ներառի ոչ միայն Արևելյան Հայաստանը, այլ նաև Արևմտյան Հայաստանի տարածքները՝ Վանի, Էրզրումի, Բիթլիսի և Տիգրանակերտի վիլայեթները։ Հայերն ակնկալում էին, որ պետությունը կհայտնվի միջազգային հովանու կամ մանդատի ներքո՝ օրինակ՝ ԱՄՆ-ի աջակցությամբ։

Վեհաժողովում հայերի պահանջները սկզբում ընկալվեցին բարենպաստ, և արդյունքում Սևրի պայմանագրով (1920 թ.) Հայաստանին ճանաչվեց անկախություն և նշվեցին սահմաններ։ Սակայն այդ պայմանագիրը մնաց անկատար՝ նոր Թուրքիայի քաղաքականության ու խորհրդային ներխուժման պատճառով։

Այսպիսով, թեև Փարիզի վեհաժողովում Հայկական հարցը բարձրացվեց պետական մակարդակով, արդյունքները մնացին կիսատ՝ պատմական և քաղաքական հանգամանքների բերումով։

19-րդ դարի 2-րդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին հայ ժողովուրդն ապրում էր Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների կազմում։ Չնայած քաղաքական ճնշումներին՝ հայկական մշակույթը, կրթությունն ու գիտությունը զգալի առաջընթաց ապրեցին։

Հայոց բազմաթիւ դպրոցներ բացվեցին՝ թե՛ Արևելյան, թե՛ Արևմտյան Հայաստանում։ Սկսեցին գործել աշխարհիկ ուսումնական հաստատություններ, գիմնազիաներ և թեմական դպրոցներ։ Առաջատար կրթօջախներից էին Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, Շուշիի ռեալ դպրոցը, Կ. Պոլսի Կեդրոնական վարժարանը, ինչպես նաև Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանը։

Գիտության ոլորտում մեծ ներդրում ունեցան Մկրտիչ Էմինը, Խաչատուր Աբովյանը, Գևորգ Բրուտյանը, Հովսեփ Օրբելին, որոնք իրենց աշխատություններով զարգացնում էին լեզվաբանությունը, պատմությունը, բանահյուսությունը, աշխարհագրությունը և բնական գիտությունները։

Այս շրջանում հայ մտավորականությունը նպաստում էր նաև ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքին՝ մամուլի, գրականության և թատրոնի միջոցով։ Հայագիտական կենտրոններ ձևավորվեցին Մոսկվայում, Թիֆլիսում, Պետերբուրգում և Կ. Պոլսում։

Այսպես, կրթության ու գիտության զարգացումը նպաստեց հայկական ազգային մշակույթի պահպանմանը և նոր գաղափարների տարածմանը։

Մայիսյան հերոսամարտերը տեղի ունեցան 1918 թվականի մայիսին՝ Սարդարապատում, Բաշ Ապարանում և Ղարաքիլիսայում։ Այդ ճակատամարտերը վճռորոշ նշանակություն ունեցան հայ ժողովրդի համար, որը կանգնած էր ֆիզիկական բնաջնջման վտանգի առաջ։

Թուրքական զորքերը, օգտվելով Ռուսական կայսրության փլուզումից, ներխուժել էին Արևելյան Հայաստան՝ նպատակ ունենալով հասնել Երևան։ Սակայն հայ ժողովուրդը կազմակերպվեց՝ ձևավորելով կամավորական ջոկատներ և դիմադրեց։

Սարդարապատի ճակատամարտում (մայիսի 22–28) հայերը վճռական հաղթանակ տարան և կանգնեցրին թշնամու առաջխաղացումը դեպի Երևան։
Բաշ Ապարանում Մովսես Սիլիկյանի հրամանատարությամբ հաջողվեց կասեցնել թուրքերի հյուսիսային շարժը։
Ղարաքիլիսայում, չնայած զոհերին, հայերը ծանր հարված հասցրին թշնամուն։

Այս հաղթանակները հնարավորություն տվեցին 1918 թ. մայիսի 28-ին հռչակել Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը։ Մայիսյան հերոսամարտերը համարվում են ազգային միասնության, ազատության և տոկունության փառավոր օրինակ։

1826–1828 թթ. ռուս-պարսկական պատերազմը տեղի ունեցավ Ռուսական կայսրության և Պարսկաստանի միջև։ Պատերազմը սկսվեց այն բանից հետո, երբ Պարսկաստանը փորձեց վերանվաճել 1813 թ. Գյուլիստանի պայմանագրով Ռուսաստանին անցած տարածքները։ Պարսիկները ներխուժեցին Արևելյան Հայաստան, բայց ռուսական բանակը՝ Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ, անցավ հակահարձակման։

Ռուսները ազատագրեցին Էրիվանը (Երևանը), Նախիջևանը և Շուշին։ Պատերազմը ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով և 1828 թ. փետրվարի 10-ին կնքվեց Թուրքմենչայի պայմանագիրը։

Ըստ այդ պայմանագրի՝
Ռուսաստանին միացվեցին Երևանի և Նախիջևանի խանությունները,
Պարսկաստանը պարտավորվեց վճարել մեծ քանակությամբ փոխհատուցում,
Հայերին թույլ տրվեց ազատ տեղափոխվել Ռուսաստան։

Պայմանագիրը պատմական նշանակություն ունեցավ հայ ժողովրդի համար։ Տասնյակ հազարավոր արևմտյան և պարսկահայեր վերաբնակվեցին իրենց պատմական հայրենիքում՝ Լեռնային Ղարաբաղում, Երևանի և Նախիջևանի շրջաններում։

Այսպիսով, պայմանագիրը խթանեց հայության համախմբումը և ռուսական աջակցությամբ հայկական պետականության վերականգնման հույսերի առաջացումը։

1) Ո՞ր երկու իրար հաջորդող բնական թվերի գումարըն է հավասար 85-ի

2) Քանի՞ անգամ է aa երկնիշ թիվը մեծ a միանիշ թվանիշ

3) 6տ 20կգ + 8ց-ն արտահայտել կգ-ներով

Պատ․՛ 6820

4) Գտնել 56 և 84 թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։

5) Տրված թվանշաններից ո՞րը պետք է գրված լինի *-ի փոխարեն, որպեսզի 232* քառանիշ թիվը թիվը բաժանվի 2-ի, և 3-ի

2322:2=1161

2322:3= 774

Պատ․՛ *-ի փոխարեն 2

6) 12 կգ ելակի մուրաբա եփելու համար վերցնում են 8 կգ շաքարավազ։ Քանի՞ կգ շաքարավազ է հարկավոր 21 կգ

10-րդ դարի առաջին կեսին Բագրատունյաց Հայաստանը բախվեց արտաքին վտանգների և ներքին տագնապների, որոնք սպառնում էին թագավորության ինքնիշխանությանը։ Այս փուլում հայ թագավորները մեծ դեր խաղացին պետականության պահպանման գործում։

Սմբատ Ա-ը (890–914 թթ.) Աշոտ Ա Բագրատունու որդին էր և Բագրատունյաց Հայաստանի երկրորդ թագավորը։ Նրա գահակալության տարիներին Բյուզանդիան և արաբները փորձում էին միջամտել Հայաստանի գործերին։ Սմբատը հակադարձեց արաբ ամիրաների փորձերին՝ պաշտպանելով երկրի անկախությունը։ Սակայն նա գերվեց և սպանվեց՝ մղելով հայերին ավելի վճռական պայքարի։

Աշոտ Բ Երկաթը (914–928 թթ.), Սմբատի որդին, գահ բարձրացավ բարդ ժամանակաշրջանում։ Նա ամրապնդեց թագավորական իշխանությունը, ջախջախեց ներքին խռովարարներին և միավորեց հայ նախարարությանը՝ անկախության պաշտպանության շուրջ։ Նրա ռազմաքաղաքական գործունեության շնորհիվ արաբները դուրս մղվեցին Հայաստանից։

Աշոտ Բ-ն ճանաչվեց նաև որպես «Թագավորների թագավոր»՝ վայելելով մեծ հեղինակություն։ Նա արժանացավ «Երկաթ» մականվանը՝ իր ամուր կամքի և աննկուն դիրքորոշման համար։

Սմբատ Ա-ի և Աշոտ Երկաթի գործունեությունը ապահովեց Բագրատունյաց թագավորության գոյատևումը և պետականության ամրապնդումը։ Նրանց օրոք ձևավորվեց ազգային միասնության և ինքնիշխանության պահպանման հիմնավոր ավանդույթ։