Դասարանական․

1) հայրը 40 տարեկան է

20 տարի հետո հայրը որդուց 2 անգամ մեծ կլինի։

1) 5×7=35

2) 35+5=40

3) 40+20=60

4) 10+20=30

2. Հայրը 32 տարեկան է

4տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 3 անգամ ։

6×5=30

30+2=32

3. Հայրը 35 տարեկան է

21 տարի հետո նա 2 անգամ մեծ կլինի որդուց:

4. Հայրը 42 տարեկան է

18 տարի հետո նա 2 անգամ մեծ կլինի որդուց:

5.Հայրը 40 տարեկան է

14 տարի հետո նա 2 անգամ մեծ կլինի որդուց:

6. 12 բադ 5 Խոզ

7. 10 Բադ 6 խոզ

8. 15 բադ, 7 խոզ

9. 20 բադ, 5 խոզ

Տնային

10. 16 բադ, 6 խոզ:

11. 8 տրակտոր 10 օրում վարում են 320 հա տարածք։ 1) 3 տրակտորները 5 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն: 2) 8 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 160 հա տարածք:

1) 3 տրակտորները 5 օրում կվարեն 60 հա:

2) 8 տրակտորները 5 օրում կվարեն 160 հա տարածք:

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:

Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:

Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:

Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t (1)

Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.): 

Ամպերի սահմանման հիմքում ընկած է հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը: 1Ա-ին զուգահեռ հաճախ գործածվում են 1մԱ =10⁻³Ա և 1մկԱ =10⁻⁶Ա  միավորները:

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը.

q=I⋅t (2)

(2) բանաձևը թույլ է տալիս սահմանել էլեկտրական լիցքի միավորը՝ կուլոնը (Կլ).  1Կլ=1Ա⋅1վ=1Ավ

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է: 

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի կամ միլիամպերաչափի միջոցով: 

Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`

Ամպերաչափն այնպես է կառուցված, որ շղթային միացնելիս, հոսանքի ուժը շղթայում գրեթե չի փոխվում: Ամպերաչափը էլեկտրական շղթային միացնելու ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները.

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ընդ որում, ոչ մի նշանակություն չունի ամպերաչափը միացվել է հետազոտվող սպառիչի աջ, թե ձախ կողմում: Հետևաբար, հոսանքի ուժը շղթայի հաջորդաբար միացված տեղամասում նույնն է:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:

Էլեկտրական հոսանքը լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժում է, որն առաջանում է, երբ էլեկտրական դաշտի կողմից նրանց վրա ուժ է ազդում և հետևաբար աշխատանք է կատարվում: Հոսանքի աշխատանքը համեմատական է տեղափոխված լիցքի քանակին՝ q-ին, հետևաբար նրա հարաբերությունը այդ լիցք քանակին հաստատուն մեծություն է և  կարող է բնութագրել էլեկտրական դաշտը հաղորդչի ներսում: Այդ ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է լարում և նշանակվում է U տառով: 

Լարումը  ցույց է տալիս տվյալ տեղամասով 1Կլ լիցք անցնելիս էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանքը:

Լարումը սկալյար ֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է դաշտի կատարած աշխատանքի  հարաբերությանը հաղորդչով տեղափոխված լիցքի քանակին: U=A/q 

Էլեկտրական լարման միավորը կոչվում է վոլտ (Վ) հոսանքի առաջին աղբյուր ստեղծող Ա. Վոլտայի պատվին:

1Վ այն լարումն է, որի դեպքում շղթայի տեղամասով 1Կլ լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է 1Ջ աշխատանք:

Վոլտաչափի սեղմակները միացվում են էլեկտրական շղթայի այն կետերին, որոնց միջև անհրաժեշտ է չափել լարումը՝ չափվող տեղամասին զուգահեռ։

Վոլտաչափի «+» նշանով սեղմակն անհրաժեշտ է միացնել էլեկտրական շղթայի չափվող տեղամասի այն կետի հետ, որը միացված է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռին, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ բացասական բևեռին: 

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ

1․Ինչու՞ է անհրաժեշտ սահմանել հոսանքի քանակական բնութագիրը։

2․ Ինչո՞վ է տարբերվում ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը քաոսային շարժումից։

3․ Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն։

4․ Սահմանել հաստատաուն հոսանքի ուժը։ Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, և ո՞րն է նրա միավորը։

5․ Ինչպե՞ս է սահմանվում լիցքի միավորը՝ կուլոնը։

6․ Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ։ Ո՞ր երևույթի վրա է հիմնված նրա աշխատանքը։

7․Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի սանդղակի բաժանման արժեքը :

8․Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 30000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 60 Կլ լիցք:

9․Որոշեք ջեռուցման սալիկում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 1000 Կլ լիցք:

10․ Էլեկտրական սրճեփ շղթայում հոսանքի ուժը 1.4 Ա է:

Որքա՞ն լիցք կանցնի նրա ջեռուցիչ  տարրով 10 րոպեում:

11․Ի՞նչ աշխատանք է կատարվում, երբ 220 Վ լարման ցանցին միացված  էլեկտրական լամպի պարույրով անցնում է 4 Կլ լիցք:

12․Ինչի՞ է հավասար լարումը էլեկտրական ջերմատաքացուցիչի վրա, եթե դրանով 40 Կլ լիցք անցնելիս կատարվում է 1600 Ջ աշխատանք:

դասարանական

163. |x|=3

x=-3,3

165. |x|=9

x=-9,9

167. |x|=0

x=0

169. |x|=-5

x=դատարկ բազմություն

171.|x|=18

x=-18,18

173.|x|=-2=5

x=5+2

x=7

175. |x|-5=-3

x=-3+5=2

177. |x|+6=3

|x|=3-6=-3

x=դատարկ բազմություն

179. |x|=-3=3

|x|=3+3=6

x=6

181. |x|+10=5

|x|=-10=-5

x=դատարկ բազմություն

185. |x-5|=2

x=2+7

x-5=-2

x=-2+5=3

x=3+5=7

187. |x+9|=7

x=7-9=-2 x+9=7

x=-7-9=-16 x+9=-7

189. |5x-5|=0

5x-5=0

5x=5

x=1

193. |x-5|+3=-4

|x-5|=-7 դատարկ բազմություն

195. |x+8|+3=1

197. |2x-6|-5=3

|2x-6|=8

2x-6=8 2x-6=-8

2x=8+3 2x=-8+6

2x=14 2x=-2

x=7 x=-1

Տնային

162. |x|=2

x=-2,2

164. |x|=5

x=-5,5

166. |x|=10

x=-10,10

168.|x|=-2

x=դատարկ բազմություն

170. |x|=11

x=-11,11

172. |x|+2=6

|x|=6-2=4

x=4,-4

174. |x|+8=2

|x|=2-8

x=դատարկ բազմություն

176. |x|-2=-2

|x|=2+2=4

x=-4,4

178.|x|=-5=5

|x|=5+5=10

x=10

180. |x|+5=2

|x|=2-5

x=դատարկ բազմություն

182. |x-3|=0

x-3=0

x=3

184. |x-6|=3

x-6=3 x-6=-3

x=9 x=3

186. |x+9|=10

x+9=10 x+9=-10

x=-1 x=-19

188. |2x-8|=3

2x-8=3 2x-8=-3

2x=11 2x=-3+8=5

x=11/2 x=5/2

190. |2x+3|=4

2x+3=4 2x=3=-4

2x=4-3 2x=-1

x=1/2 x=-1/2

192. |x-3|+2=6

|x-3|=4

x-3=4 x-3=-4

x=7 x=-1

194. |x-6|+2=8

|x-6|=6

x-6=6 x-6=-6

x=12 x=0

196. |x+2|+5=5

|x+2|=0

x+2=0

x=-2

198. |4x-4|+6=8

|4x-4|=2

4x-4=2 4x-4=-2

4x=6 4x=2

x=6/4=3/2 x=2/4=1/2

Լաբարատոր փորձեր

Այրման ռեակցիաններ

P+O₂-P₂O₅+Q

(C_bH₁₀O₂)+0₂-CO₂+h₂O+Q

C₂H₆O+O₂->CO₂+H₂O+Q

Էթանոլ

MG+O₂->MgO+Q

7,8- րդ  դաս-ում անցածի կրկնողություն <<Քիմիական  տարրերի պարբերական  օրենքը   և  պարբերական  համակարգի  ֆիզիկական իմաստը>>

Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը ջրածին, ածխածին, ազոտ, թթվածին, քլոր, ալյումին, նատրիում, կալիում, կալցիում, սիլիցիում, ֆոսֆոր, ծծումբ, երկաթ, մանգան, պղինձ, արծաթ:

• գրեք  քիմիական  տարրի  նշանը…, կարգաթիվը…,  միջուկի  լիցքը՝Z- ը…,  հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ
• ատոմի  բաղադրությունը ՝պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  քանակը
• ո՞ր  պարբերության տարր  է …
• ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է …
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը, էլեկտրոնային բանաձևը, նաև քվանտային  բջիջներով
• մետաղ է՞,  թե ոչմետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ` գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝M_r, տարրերի  զանգվածային  բաժինները՝w,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:

Ինքնաստուգման առաջադրանքներ՝ «Կրկնողություն»

9-rd-das-inqnastugman-arajadranqner-7-8-das-krknoxutyun-2024