Այս պատմությունը ներկայացնում է Հովհաննես Թումանյանի և իշխանուհի Մարիամ Թումանյանի՝ ինչպես բարեկամական, այնպես էլ սիրային հարաբերությունները: Մարիամ Թումանյանը, գեղեցիկ, խելացի և հոգատար կին, մեծ դեր է խաղացել հայ մշակույթում՝ բացելով բարեգործական միջոցառումներ, աջակցելով գրականությանը և հոգ տածելով Թումանյանի մասին:

Նրանց փոխհարաբերությունները սկսում են որպես մտերմիկ բարեկամություն, բայց Մարիամի սերը Թումանյանի նկատմամբ մնում է ոչ ասված։ Թումանյանը, չնայած իր սիրին, դժվարանում է ընդունել այդ հարաբերությունները, քանի որ նա արդեն ամուսնացած է: Միևնույն ժամանակ, Թումանյանի ստեղծագործություններն ու անձի հանդեպ Մարիամի հոգատարությունը վկայում են նրանց յուրահատուկ կապի մասին։

Չնայած նրանց հարաբերությունները մի պահ սառչում են, այդ համարը երկար տևում է, և երկուսն էլ ապրում են այս գիտակցությամբ, որ իրենց սերը անկատար է: Թումանյանի մահից հետո Մարիամը ապրում է մեծ տառապանքով ու հիշողություններով: Նա վերջին անգամ հանդիպում է Թումանյանին, և նրա մահը դառնում է իր կյանքի ողբերգությունը:

Այս պատմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են գործնական և անձնական հարաբերությունները խառնվել՝ սփոփանքի ու անհնարին սիրո հույզերի միջոցով, որոնք մնացել են անմարմին, բայց լցրել են նրանց կյանքը։

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՍԻՐՏԸ

Վերլուծություն

Այս պատմությունը Հովհաննես Թումանյանի սրտի հետ կապված խորհրդանշական պատմություն է ներկայացնում: Երբ նրա որդին՝ Արեգը, Թումանյանի սիրտը գողացավ, դա եղել է ոչ միայն ֆիզիկական արարք, այլ նաև նրա կյանքի ու գործի նշանակության արտահայտություն: Սիրտը որպես խորհրդանիշ վերցվել է նրա ստեղծագործությունների և հայ ժողովրդի հոգևոր արժեքների կրող: Ավետիք Իսահակյանը, որն անհանգստացել էր Թումանյանի սրտի առկայությունից, ցույց է տալիս, թե որքան մեծ ազդեցություն է ունեցել Թումանյանը: Վերջապես, 1994 թվականին Թումանյանի սիրտը հողին հանձնվեց՝ իրականացնելով նրա ցանկությունը և խորհրդանշելով իր անմահությունը:

Դաս 11(10.02-14.02.25)
Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։Բլոգներում ներկայացնել համեմատությունը՝նշելով օրինակները։

1. Ո՞ր բազմացումն է կոչվում անսեռ` բերել օրինակներ։

Անսեռ բազմացում, բազմացման եղանակներ, որոնք իրականանում են առանց սեռական պրոցեսի՝ բեղմնավորության։ Անսեռ բազմացումը բնորոշ է բուսական և կենդանական միաբջիջ ու բազմաբջիջ օրգանիզմներին։ Անսեռ բազմացմանը մասնկացում է մեկ օրգանիզմ։

Անսեռ բազմացման հիմնական ձևերն են կիսումը, բողբոջումը, սպորագոյացումը, վեգետատիվ բազմացումը և այլն։ Որոշ կենսաբաններ անսեռ են համարում միայն սպորներով բազմացումը, երբ նոր օրգանիզմն առաջանում է միայն մեկ՝ մյուսի հետ չձուլվող սպորից (որով և տարբերվում է սեռական վերարտադրությունից)։ Անսեռ բազմացումը կարող է կատարվն համար առաջացող հատուկ գոյացություններով (միաբջիջները՝ սպորներով, բազմաբջիջներից սպունգները՝ գեմուլաներով են), որոնք հետագայում հասունանում են և սկիզբ տալիս դուստր օրգանիզմին։ Անսեռ բազմացում բնորոշ է համարյա բոլոր բույսերի զարգացման ցիկլին և միշտ հաջորդում է սեռական բազմացմանը։

2. Ինչպե՞ս կսահմանեք սեռական բազմացումը , նկարագրել  բացառությունները։

Սեռական բազմացում (բույսերի և կենդանիների), մասնակցում են երկու առանձնյակ` արական ու իգական, և դրանցից յուրաքանչյուրի սեռական գեղձերում առաջանում են սեռական բջիջներ` գամետներ։ Իգական առանձնյակների օրգանիզմում առաջանում է ձվաբջիջ, արական առանձնյակների մեջ՝ սպերմատոզոիդ։ Իգական և արական գամետները ձուլվում են և առաջացնում զիգոտ` բեղմնավորվոծ ձվաբջիջ, որը նոր օրգանիզմի զարգացման սկիզբ է տալիս։

Սեռական բազմացումը կենսաբանական մեծ նշանակություն ունի։ Նրա առավելությունը անսեռ բազմացման նկատմամբ այն է, որ երկու ծնողների ժառանգական հատկանիշները վերահամակցելու հնարավորություն է տալիս։ Այդ իսկ պատճառով` սերունդը կարող է ավելի կենսունակ լինել, քան ծնողական առանձնյակներից յուրաքանչյուրը։ Օրգանիզմների էվոլյուցիայում կարևոր դերը պատկանում է սեռական բազմացմանը։

Կենդանիների զգալի մասը միայն սեռական եղանակով են բազմանում։ Անողնաշար և ողնաշարավոր կենդանիների տարբեր տեսակների սեռական բջիջների ձևը և չափերը տարբեր են։

Արական սեռական բջիջները՝ սպերմատոզոիդները, իրենց բավականին փոքր չափերով և շարժունակությամբ տարբերվում են ձվաբջիջներից։

Բացառություններ՝
Պարտադիր սեռական բազմացում – երբ օրգանիզմը չի կարող անսեռ բազմանալ (օրինակ՝ մարդիկ, կաթնասուններ)։
Ֆակուլտատիվ (ըստ անհրաժեշտության) սեռական բազմացում – որոշ օրգանիզմներ կարող են բազմանալ ինչպես սեռական, այնպես էլ անսեռ եղանակով (օրինակ՝ ջրիմուռներ, որոշ միջատներ)։
Պարթենոգենեզ – սերնդի առաջացում առանց արական գամետի մասնակցության (օրինակ՝ մեղուներ, մրջյուններ, որոշ մողեսներ)։

3. Նկարագրել սեռական և անսեռ բազմացման առավելությունները և թերությունները։

Սեռական բազմացում

Առավելություններ

Գենետիկ բազմազանություն՝ նպաստում է էվոլյուցիային
Ավելի բարձր հարմարվողականություն փոփոխվող միջավայրում

Թերություններ

Պահանջում է գամետների արտադրություն և զուգընկեր
Ավելի դանդաղ գործընթաց է, քան անսեռ բազմացումը
Անսեռ բազմացում

Առավելություններ

Արագ և էներգաարդյունավետ բազմացում
Միայն մեկ ծնողական օրգանիզմ է անհրաժեշտ

Թերություններ

Գենետիկ միօրինակություն՝ նվազեցնում է հարմարվողականությունը
Տարածվող հիվանդությունները հեշտությամբ փոխանցվում են սերնդից սերունդ

ԻՆՉՊԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ ԿՏԱՎՆԵՐ ՓՐԿԵՑ

Վերլուծություն

Այս հատվածը բացահայտում է Հովհաննես Թումանյանի մեծ դերակատարությունը Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանման գործում 1921 թ.-ին, երբ Վրաստանի խորհրդայնացման օրերին մեծ վտանգ էր սպառնում արվեստի գործերին: Թումանյանը կազմակերպել է ապօրինի արտահանումը՝ փրկելու գեղարվեստական արժեքները, իսկ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի օգնությունը ևս կարևոր էր, քանի որ նա տրամադրել էր անխուզարկելի ավտոմեքենա: Սա ցույց է տալիս Թումանյանի վճռականությունը ու անձնվերությունը մշակույթի պահպանման հարցում, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը կառավարության և իշխանությունների շրջանում:

Թումանյանի մեծ վիշտը

1918 թ. դեկտեմբերի 3-ի առավոտյան Թումանյանը սովորականի պես վերցրեց օրվա լրագրերը, բացեց «Հորիզոն» թերթի թարմ համարը, և այն, ինչ կարդաց այնտեղ, կայծակի պես շանթահարեց նրան. «Բեջարից դեպի Համադան տանող ճանապարհի վրա քյուրդերից սպանվել են դոկտոր Վարդանյան Միքայելը, Թումանյան Արտավազդն ու օրիորդ Սահակյանը` Քաղաքների միության ծառայող»:
Թերթը ձեռքին որդեկորույս հայրը հեկեկում էր, և աշխարհում ոչինչ, ոչինչ չկար, որ մխիթարեր նրան: Իր սիրելի որդին, դեռ 24 տարին նոր բոլորած Արտիկը, որ հոր օրինակով բանաստեղծում ու պիեսներ էր գրում, որ հրապուրված էր ճարտարապետությամբ ու գեղանկարչությամբ և երազում էր Եվրոպայում կրթություն ստանալու մասին, առաջին իսկ կանչով զինվորագրվեց, ու հիմա հավերժ փակել էր աչքերը` խոցված դարանակալ թշնամուց……
Օրերն անցնում էին, բայց վշտի թուխպը չէր լքում Թումանյանին: Առանձնանում էր սենյակում, ժամերով նայում էր որդու դիմանկարին կամ լուռ նստում էր սեղանի մոտ, շիշը դնում էր դիմացը ու սպասում էր Արտիկի վերադարձին:…
Կանցներ մի կարճ ժամանակ և նրա առանց այդ էլ կսկծացող սիրտը նորից կխարանվեր անկրելի ցավից: Ամառային մի օր նա պիտի ստանար երրորդ եղբոր` Արշավիրի մահվան բոթը: Որտե՞ղ էր ավարտը: Մի՞թե վերջ չէր ունենալու դժբախտությունների այդ շղթան, որ խեղդալար դարձած` սեղմում ու սեղմում էր կյանքի պարանոցը` ապրելը վերածելով դժոխային տառապանքի: «Հետզհետե մեր տունն ավերակ է դաոնում մեր հայրենիքում։ Իհարկե, խեղճ նանն էլ չի դիմանալու էսքան հարվածներին»,- գրում էր նա իր զավակներին:
Կյանքը գունաթափվել ու իմաստազրկվել էր: Անկումների ուղին տեսանելի էր առավել քան երբևէ: Ու եթե ժամանակ առ ժամանակ որևէ դեպք կամ իրադարձություն նրան շարժում-արթնացնում էր իր տխրության նիրհից, ապա սոսկ նրա համար, որ վերստին հաստատեր արդեն հաստատվածը:
Հենց այդ տարիներին էր, որ Թումանյանը սկսեց գրել իր նշանավոր քառյակները` իբրև հոգու կենսագրություն, իբրև վեհ իմաստնություն, իբրև կյանքի իրազեկման բանաձև:

Տևողությունը` շուրջտարյա

Մասնակիցներ՝ Ավագ դպրոցի 9-12 րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը՝

1. Իմանալ, թե ինչպես է մագնիսական դաշտն ազդում Երկրի կենսաբանական օբյեկտների վրա:

2. Սովորել աշխատել տեղեկատվության հետ

3. Բացահայտել մագնիսական դաշտերի հատկությունները և վերլուծել ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա

Խնդիրները՝

1. Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը բուսական և կենդանական օրգանիզմների վրա
2. Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտի ազդեցության աստիճանը մարդու առողջության վրա
3. Բացահայտել մագնիսաA6կան դաշտերի դրական և բացասական կողմերը
4. Գտնել արդյունավետ միջոց՝ լուծելու մագնիսական դաշտերի ազդեցության խնդիրը

Ընթացքը՝

1. Մագնիսական դաշտը և դրա հատկությունները
2. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը բույսերի վրա
3. Մագնիսական դաշտ և ջուր
4. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը մարդու վրա
5. Մագնիսական փոթորիկներ
6. Ինչ՞ տեղի կունենա, եթե Երկրի մագնիսական դաշտն անհետանա:
7. Մագնիսների կիրառումը մարդու կյանքում
8. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը կենդանիների վրա

Սփյուռքի հարաբերությունները Խորհրդային Հայաստանի հետ բարդ և հակասական էին։ Սփյուռքը հիմնականում հետապնդում էր Հայաստանի անկախության վերականգնումը, մինչդեռ ԽՍՀՄ իշխանությունները փորձում էին սահմանափակել կամ վերահսկել սփյուռքի գործունեությունը, խուսափելով նրա հակասովետական ազդեցությունից։

Հայոց Օգնության Կազմակերպությունը (ՀՕԿ) ստեղծվել էր 1925 թվականին՝ նպատակ ունենալով Սփյուռքից նյութական և ֆինանսական աջակցություն հավաքել Հայաստանի համար։ Այն զբաղվում էր բարեգործական ծրագրերով, նյութական օգնությամբ, հիվանդանոցների ու դպրոցների հիմնմամբ, ինչպես նաև արտաքին կապերի հաստատմամբ։

ՀՕԿ-ը լուծարվեց 1937 թվականին, երբ ԽՍՀՄ-ը սկսեց խստորեն վերահսկել Սփյուռքի կազմակերպությունները և փակեց այն՝ խուսափելով հնարավոր հակասովետական լծակներից։

Սփյուռքահայերը ակտիվորեն մասնակցել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին՝ որպես կամավորներ դաշնակից բանակներում, հատկապես Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և ԽՍՀՄ-ում։ Քաջարի զինվորներ, ինչպիսիք են Գարեգին Նժդեհը, կռվել են կարևոր ճակատներում։

Նրանց նպատակներն էին Հայ ժողովրդի ազատության պաշտպանությունը, Հայաստանի անկախության վերականգնումը և ընդհանուր հաղթանակին աջակցելը։

Հայրենադարձությունը սկսվեց 1946 թվականին և շարունակվեց 1950-ականների վերջերին։ Այդ ընթացքում Հայաստան եկավ շուրջ 100,000 հայ, հիմնականում Պարսկաստանից, Լիբանանից, Սիրիայից և Եգիպտոսից։

ԽՍՀՄ նոր սահմանադրության անհրաժեշտությունը պայմանավորված էր երկրի քաղաքական, տնտեսական և հասարակական փոփոխություններով։ Այն ընդունվեց 1977 թվականին և ամրագրեց սովետական համակարգի զարգացման, հանրապետությունների ինքնուրույնությունը, քաղաքացիների իրավունքներն ու ազատությունները։

Անդրկովկասի Դաշնությունը լուծարվեց, քանի որ 1936 թվականի սահմանադրությամբ նախատեսված կառավարական փոփոխությունները, ներառելով ԽՍՀՄ հանրապետությունների կառավարման ավելի արդյունավետ համակարգ՝ փոխարինեցին Դաշնությունը երեք նոր հանրապետություններով՝ Հայաստան, Ադրբեջան և Վրաստան։

Հայաստանի խորհրդայնացման 20 տարին լրացավ 1940 թվականին։ Այդ ընթացքում հաստատվեց խորհրդային իշխանություն, ընդունվեց առաջին Սահմանադրությունը (1922), սկսվեց կոլեկտիվացումը, զարգացավ արդյունաբերությունը, իսկ 1930-ականներին տեղի ունեցան զանգվածային ռեպրեսիաներ։ Մշակույթն ու լեզուն շարունակում էին զարգանալ, չնայած ճնշումներին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը սկսվել է 1939թ.- Ֆաշիստական ​​Գերմանիայի դեմ միավորվելու և պատերազմից խուսափելու բանակցությունների ընթացքում ԽՍՀՄ-ը և արևմտյան տերությունները (Անգլիա և Ֆրանսիա) չկարողացան համաձայնության գալ: Միաժամանակ Գերմանիան գաղտնի բանակցում էր թե՛ արեւմտյան երկրների, թե՛ ԽՍՀՄ-ի հետ։ 1939 թվականի օգոստոսին Գերմանիան և ԽՍՀՄ-ը ստորագրեցին չհարձակման պայմանագիր՝ խոստանալով չհարձակվել միմյանց վրա։ Նույն թվականի սեպտեմբերին նրանք կնքեցին գաղտնի բարեկամության պայմանագիր։ Լատվիայից կարճ ժամանակ անց Լիտվան և Էստոնիան կորցրին իրենց անկախությունը և մտան ԽՍՀՄ կազմի մեջ։

1930	Կոլեկտիվացման գործընթացի մեկնարկ՝ գյուղացիների հողերի զավթում։

1931	Ստեղծվեցին կոլհոզներ ու սովետական տրեստեր՝ արդյունաբերական զարգացման համար։

1932	Սովետական հայ արվեստի և գրականության զարգացում՝ կապիտալիստական տարրերի դեմ պայքար։

1937	Ստալինյան ռեպրեսիաներ՝ զանգվածային ձերբակալություններ ու սպանություններ։

1939	Հայկական ԽՍՀ-ում սկսվում է տնտեսական և սոցիալական զարգացում, ստալինյան ծրագրերի իրականացման շարունակություն։

Ստալինյան բռնաճնշումները տեղի են ունեցել 1920-1950-ականներին Հայկական ԽՍՀ-ում քաղաքական զանգվածային բռնաճնշումներ, որոնք ընդգրկել են Հայաստանի ողջ բնակչությունը, այդ թվում հանրապետության ղեկավարներին, հոգևորականությանը, մտավորականությանը և ունևոր գյուղացիներին։ Բռնաճնշումները ընդգրկում էին հակահեղափոխական գործունեության, լրտեսության, հակախորհրդային քարոզչության կասկածանքով մարդկանց հետապդնումները, ինչպես նաև գույքի պետականացմանը, բնակչության բռնի տեղահանմանը խոչընդոտող կուլակների հետապնդումները։

Բռնաճնշումները, որոնք գագաթնակետին էին հասել 1936-1938 թվականներին՝ Մեծ տեռոր անունով, իրականացվում էին ՆԳԺԿ մարմինների մասնակցությամբ` համաձայն վերադաս մարմինների հրահանգների։

Հայաստանում Ստալինյան բռնաճնշումները առավել բազմաքանակ զոհեր են եղել 1930-ականներին և 1949 թվականի հունիսի 14-ին։ Մեծ էր բռնադատված մտավորականների, գրականության և արվեստի ներկայացուցիչների, հասարակական-քաղաքական, պետական գործիչների և, ընդհանրապես, հասարակության ակտիվ սերուցքը ներկայացնող խավերի քանակը։ Քաղաքական բռնաճնշումների ենթարկվածների ընդհանուր քանակը փոքր շեղումներով մոտ 42 հազար մարդ է, ինչը սակայն չի խանգարում ներկայացնելու այդ երևույթն ամբողջությամբ։

ՀՅԴ առաջնորդությամբ հռչակված և երկու տարի գոյություն ունեցած Հայաստանի առաջին Հանրապետության փաստը և Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից հետագա օկուպացիան իր հետքն է թողել 1920-1930-ականների Հայաստանի վրա, և խորհրդային իշխանության կողմից այնպես էր ներկայացվում, որ իբր դաշնակցության «վտանգը» խորհրդային իշխանության և ժողովրդի համար առկա էր և առարկայական։