Թեև գաղթականների ողբերգության ահասարսուր պատկերները Թումանյանի վրա թողեցին ծայրաստիճան ծանր տպավորություն այնուամենայնիվ նա անհապաղ գործի անցավ։ Վրդովված էր որ մթերքն ու հա□ուստեղենը այդպես էլ չէին բաժանվում անօթևան մարդկանց։ Ինչ էր մտածում վեհափառը: Ունենալով մեծ վարկ Թումանյանը իր վրա վերցրեց այդ դժվարին գործը։ Ինքը գրեթե ոչինչ չէր ուտում ոչ ժամանակ ուներ ոչ ախորժակ։ Միակ բանը կոնյակով թեյն էր, որ խմում էր վարակից զերծ մնալու համար որովհետև մոլեգնում էր ժանտախտը: Օգոստոսի տասնիննի գիշերն էր խավար□տին ահազարհուր։ Կայծակի օձաձև մտրակները ահռելի որոտալով կտրատում էին երկինքը: Հողմն էր շաչում ու սուլում: Քիչ անց մոլեգին մ□իկին փոխարինեց հոր□առատ անձրևը։ Թվում էր ջուրը։
Մի անգամ Չարենցը համալսարանում ուսանողներին պատմում էր իր տպավորությունները Եվրոպա կատարած ճանապարհորդություններից:
Ուսանողները բազմաթիվ ու բազմատեսակ հարցեր էին տալիս պոետին, և նա պատասխանում էր ոգևորված ու մանրամասն: Դահլիճի վերջում նստած էր մի նիհար, հիվանդ տղա: Գունատ էր տղան, արտահայտիչ, մեծ-մեծ աչքեր ուներ, հուզված դեմք ու բարձրահասակ էր: Տղան կանգնեց ու դիմեց Չարենցին.
— Ասացե՛ք, խնդրե՛մ, պոե՛տ, ո՞ր փողոցն էր ամենալավը Ձեր տեսած փողոցներից ու ո՞ր քաղաքում էր այն: Չարենցն ուշի-ուշով նայեց պատանու աչքերին, մի պահ լռեց ու կարծես ծածուկ, կարծես շշուկով ասաց. — Ամենալավ փողոցը Երևանի Նայիբի քուչան է… Դահլիճը լցվեց շշուկով. բանաստեղծն անհավատալի բան ասաց: Նայիբի քուչան մի նեղ փողոց էր՝ ծուռումուռ, անլույս, անգույն, ամայի ու անմարդաբնակ: — Որովհետև այնտեղ է ապրում իմ սիրուհին,- շարունակեց Չարենցը: Դահլիճը թնդաց ծափերից…
2. Հրատարակչության բաժնի վարիչ Եղիշե Չարենցի աշխատասենյակ է մտնում մի գրող, թղթապանակը ձեռքին և կատակել ցանկանալով’ ասում է.— Մի՛ վախեցեք, մեջը ձեռագրեր չկան:— Բա ինչո՞ւ ես պտտեցնում այդ դատարկ թղթապանակը,- հարցնում է Չարենցը…— Պտտեցնում եմ, որովհետև մեջը լիքը հանճարեղ մտքեր կան,- շարունակում է կատակել գրողը:— Հանճարեղ մտքերը հանճարեղ գլուխներում են լինում, ոչ թե դատարկ թղթապանակներում,- պատասխանում է բանաստեղծը:
3. Չարենցը շատ խիստ էր կենցաղում,- պատմում է գրող Խաժակ Գյուլնազարյանը,- հրաման էր տվել, որ ճանճերը սենյակ չմտնեն, բայց ճանճերը կարդալ չգիտեին ու պատուհանից էին մտնում:
«Մահը» Եղիշե Չարենցի բանաստեղծությունն է, որը գրվել է 1920 թվականին և ներառվել է 1933 թվականին «Գիրք ճանապարհի» ժողովածուում։ Այդ ժամանակ Հայաստանը նոր ձևավորված էր և երկիրը ծանր դրության մեջ գցող բազմաթիվ թշնամիների առջև։ Կյանքը մութ ու ծանր էր թվում կախաղանի վրա լինելու պես: Ի տարբերություն մյուսների՝ Չարենցն իր վրա է վերցրել դժվարությունների մեղքը։ Նա խորապես կապված էր զգում իր ժողովրդին և այս կրիտիկական պահին ոտքի կանգնեց և դարձավ վերջին զոհը՝ կախված վերջին երերուն մարմնից։
Չարենցի պատանեկան տարիների մտերիմերը Չարենց անվանումը բացատրում են,նրանով, որ նա փոքր ժամանակ շատ աշխույժ և չար երեխա է եղել: Տանը նրան այնքան են չար անվանել, որ անունը Չարենց էլ մնացել է։
Ըստ մեկ ուրիշ աղբյուրի՝ մտորելով իր համար գրական կեղծանուն ստեղծելու մասին,հնչյունային և տեղաշարժային փոփխությունների է ենթարկել ռուս գրող Պուշկինի ՙՙԱնչար՚՚ստեղծագործությունը, արդյունքում ստացվել է ՝ Չարենց:
Երբ իր անվան մասին խոսում են, Չարենցն ասել է, որ իրենց քաղաքում այդ թվականներինմի բժիշկ կար, ում տան ցուցափեղկի վրա գրված էր՝ Բժիկշկ Չարենց: Շատ յուրօրինակհամարելով այս ունունը, այն ժամանակ դեռ Եղիշե Սողոմոնյանը իրեն կոչում է Չարենց,Եղիշե Չարենց: Իհարկե՝ Չարենց անվան մասին ամենհավաստի աղբյուրը, համարվում էհենց բանաստեղծի պատմածը, ինչպես նշվեց վերը:
Հայ մեծ պոետ Եղիշե Չարենցը (իսկական անունը Եղիշե Աբրահամի Սողոմոնյան), ծնվել է 1897թ. մարտի 25-ին Կարս քաղաքում` բազմազավակ հայի ընտանիքում:1908թ. Չարենցն ընդունվել է Կարսի վարժարան, ուր դպրոցական «Գարուն» ալմանախում հրատարակվել են նրա բանաստեղծությունները: Ստանալով հնգամյա կրթություն` արդեն ձեւավորվող պոետն իր գիտելիքները հարստացրել է անդադար կարդալու միջոցով:1914թ. Կարսում լույս է տեսել գրողի «Չարենց» գրական կեղծանունով «Տխուր ու գունատ աղջկա 3 երգերը…» բանաստեղծությունների ժողովածուն:
Ազգային ազատագրական պայքարն եւ Առաջին Աշխարհամարտը Եղիշե Չարենցի մեջ սպանում են պատանեկան երազները: Նա կամավորական է գրվում եւ միանում Արեւմտյան Հայաստանը զավթիչներից ազատելու շտապող մարտիկներին: Այդ տարիներին նա ստեղծում է իր լավագույն գործերից մեկը` «Դանթեական առասպելը», որում նկարագրում էր 20-րդ դարասկզբի պատերազմի սարսափները:
1915թ. Եղիշե Չարենցը մեկնում է Մոսկվա` Շանյավսկու համալսարանում ուսումը շարունակելու նպատակով: 1919թ. վերադառնում է Երեւան եւ սկսում դասավանդել դպրոցում: Այդ տարի Թիֆլիսում լույս է տեսնում «Ամբոխները խելագարված» հանճարեղ պոեմը:
1921թ. Եղիշե Չարենցն ամուսնանում է Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյանի հետ: Վերջինս ծանր հղիության հետեւանքով 1927թ. մահանում է: Կնոջ հիշատակին Չարենցը բազմաթիվ բանաստեղծություններ է գրել: 1931թ. նորից է ամուսնանում: Շատ չանցած կինը` Իզաբելա Նյազովան, նրան դուստր է ծնում, որին Արփենիկ են կոչում, իսկ 1935թ. ծնվում է նրանց 2-րդ դուստրը` Անահիտը:
1936թ. հուլիս-օգոստոս ամիսներին սկսվում են հայ մտավորականության ձերբակալությունները: Եղիշե Չարենցին սեպտեմբերին տնային կալանքի են ենթարկում` մեղադրելով ահաբեկչության եւ ազգայնականության մեջ: Բոլոր գրախանութներից վերացնում են նրա գրքերը, իսկ նորերի հրատարակումը` դադարեցնում: Սկսվում են ճնշումները ընտանիքի հանդեպ:
Որոշ ժամանակ անց հանճարեղ բանաստեղծին ձերբակալում են եւ հակասովետական գործունեություն իրականացնելու շինծու մեղադրանք ներկայացնում: Շատ չանցած՝ 1937թ նոյեմբերի 27-ին, Եղիշե Չարենցն իր մահկանացուն է կնքում երեւանյան բանտերից մեկի հիվանդանոցում: Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ դիահերձումը ցույց է տվել, որ մահվան պատճառը չափազանց տկարացած առողջական վիճակն է եղել, ինչի համար հիմք են ծառայել բազմաթիվ հիվանդությունները: Չարենցի վերջին հանգրվանը հայտնի չէ:
Each traveler took a different route based on their destination and travel style. The map would show the exact routes they followed.
The traveler who doesn’t know where his next destination is could be someone who prefers spontaneous travel, possibly Colin Wright.
The traveler who doesn’t know how he is going to get to his next destination might be someone who relies on last-minute planning or flexible transport options.
One refers to the one bag that Colin Wright takes on his trips.
Four might refer to the number of continents or countries visited.
Twenty-four and twenty-four-hour could relate to time zones or travel schedules.
Twenty-six could refer to the number of destinations visited.
102 and 112 might be the number of flights taken or countries visited.
1) I would most like to visit a country with beautiful landscapes and culture, such as Japan or Italy. I would least like to go to a very remote or unsafe place because of safety and comfort reasons.
2) I would most like to try traveling by train because it’s scenic and comfortable. I would least like to travel by hitchhiking because it seems risky.
3) Advantages of this lifestyle include experiencing new cultures, adventure, and personal growth. Disadvantages include instability, lack of routine, and possible travel fatigue.
1) I’ve never crossed a river in a small boat.
2) I’ve visited the sights in Rome.
3) I’ve booked a hotel room online.
4) I’ve taken a ferry.
5) I’ve missed the school bus.
6) I’ve taken the wrong train.
7) I’ve never left a holiday destination without losing something.
1) 24-hour journey
2) Check-in desk
3) Departure lounge
4) Double-decker bus
5) Express train
6) Fishing boat
7) Overhead locker
8) Passport control
9) Traffic jam
1) On school days, what time do you set off in the morning?
2) Have you ever picked up a bag that wasn’t yours at a friend’s house?
3) What was the last time an airport you went to checked in your bag?
4) When was the last time you got off a bus at the wrong stop?
5) Are you good at dealing with unexpected situations?
Կարդացե՛ք ստեղծագործությունը և կատարե՛ք ա և բ առաջադրանքները.
ա) Ցո՛ւյց տվեք հակադրությունները, որոնց վրա կառուցված է «Ուրախ գիշեր» պատմվածքը:
բ) Ընտրե՛ք տարբերակներից մեկը և հիմնավորե՛ք Ձեր ընտրությւոնը: Պատմվածքը վերնագրված է «Ուրախ գիշեր», որովհետև.
պատմվում է ստեղծված ուրախ միջադեպի մասին,
պատմվում է մարդկանց բարձր տրամադրության, ուրախ մթնոլորտի մասին,
պատմող հերոսը ցանկանում է ընդգծել իրավիճակի ողբերգականությունը:
Մայրենի (գործնական քերականություն)
Դո՛ւրս գրել ածականները. դրանցից երեքը գործածե՛լ նախադասություններում։ Այս գետի ափին, այս ուռենու տակ Իմ մանկությունն է անցել երազուն, Խաղացել է նա գետում այս հստակ, Ոսկի է փնտրել այս տաք ավազում։ Նա թառել է այս ծառերին դալար, Երկյուղով մտել այրերը այս մութ Ու կածաններում այս օձագալար Թափառել է նա մինչև մայրամուտ։ Եվ իր ծիծաղի ալիքներն է ջինջ Տվել նա մի օր ջրերին այս խենթ, Որ ուրախ երգով տարել ամեն ինչ Ու, սակայն, ոչինչ չեն բերել էլ ետ։ …Ամեն ինչ այստեղ նույնն է մնացել, Նույն ալիքներն են գալիս ու գնում, Եվ միայն ուռին ջրին կռացել, Մի ինչ-որ կորած բան է որոնում։
2.Գտնե՛լ այն ածականները, որոնց գերադրական աստիճանը –գույն մասնիկով չի կազմվում։ Բարձր, մեծ, տաք, նվազ, թանկ, լավ, ուժեղ, ազնիվ, զվարթ, խոշոր, հին, բարակ, կոշտ, ուրախ, նոր, քաղցր։
3. Գրե՛լ տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող երեք ածական։ Նկար, այգի, ծաղիկ, գիրք, գորգ։
Ես նստած եմ իմ սենյակում, ողջ բնակարանի աղմուկի կենտրոնում: Լսում եմ, թե ինչպես են շրխկում բոլոր դռները, դրանց աղմուկի պատճառով ես ազատված եմ միայն նրանց ոտնաձայներից, ովքեր անցնում են այդ դռների միջով, անգամ երբ խոհանոցում փակվում է վառարանի դռնակը, ես լսում եմ դա: Հայրս ներս է մղվում իմ սենյակի դռների միջով և անցնում է ետևից շարշ ընկած խալաթը հագին.հարևան սենյակում վառարանից հեռացնում են մոխիրը. Վալլին ընդունարանից բղավելով մեկը մյուսի ետևից բառերը, հարցնում է, թե մաքրված է արդյոք հայրիկի գլխարկը. ինչ-որ մեկի ֆշշոցը, որը ուզում է ընկերենալ ինձ հետ, առաջ է բերում իրեն պատասխանող ինչ-որ ձայնի ճիչ: Բռնակի սեղմումին ենթարկվելով դուռը ճռռում է, ինչպես թարախակալած կոկորդը, հետո բացվելով ոռնում է կանացի ձայնով և վերջապես փակվում է տղամարդու հրոցով, որը ամենից անտանելին է: Հայրը գնում է, հիմա սկսվում է ավելի թեթև, ավելի ցրված, ավելի անհույս աղմուկ, որը գլխավորում են երկու դեղձանիկները: Ես արդեն վաղուց եմ մտածել այս ամենի մասին, դեղձանիկները ինձ հիշեցնում են դա. գուցե արժե մի փոքր բացել դուռը, օձի նման սողալ դեպի հարևան սենյակ և այդպես, մնալով հատակին, լռություն խնդրել իմ քույրերից և աղախնից:
Կարդացե՛ք ստեղծագործությունը և կատարե՛ք ա և բ առաջադրանքները:
ա) Հիմնավորված ներկայացրե՛ք ստեղծագործության հերոսի հոգեկան վիճակի Ձեր ընկալումը:
բ) Ներկայացրե՛ք՝ ինչ պատկերների և պատկերավորության միջոցների շնորհիվ է հեղինակը ստեղծել աղմուկի պատկերները:
Մայրենի (գործնական քերականություն)
1. Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում է բառակազմության ժամանակ։ Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ, նուռ։
2.Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմվում –եր վերջավորությամբ։ 1. բեռնարկղ, բառատետր, բնագիր, պատմագիր 2. գլխաշոր, դեղատոմս, ձկնորսանավ, ամսագիր 3. ածխակույտ, ակնաբիբ, բաժնետեր, դասաժամ
Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում է բառակազմության ժամանակ։ Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ, նուռ։
Solution A – recycle paper, metal and glass a If everyone recycles paper, companies won’t cut down so many trees. b If everyone recycles metal and glass, we won’t waste valuable resources. c If everyone recycles paper, metal, and glass, we won’t produce so much rubbish.
Solution B – turn off lights, don’t drive so much, insulate your house d If everyone turns off unwanted lights, they will save a lot of electricity. e If everyone walks or cycles, they won’t waste so much oil and petrol. f If everyone insulates their houses, they won’t waste so much energy for heating.
Solution C – use renewable energy g If countries use more wind and water power, they won’t depend so much on power stations. h If countries use power stations less, they will cause less air pollution.
a.If you don’t train hard, you won’t succeed in sport. You won’t succeed in sport unless you train hard.
b.If you train regularly, you can improve your performance.
You can improve your performance as long as you train regularly.
c.If you enjoy your sport, it doesn’t really matter whether you succeed or not. It doesn’t really matter whether you succeed or not as long as you enjoy your sport.
d.If you don’t eat and sleep properly, you won’t develop as an athlete. ➡ You won’t develop as an athlete unless you eat and sleep properly.
e. Take a spare pair of running shoes in case you need them.
f. Take a waterproof coat with you in case it rains.
g. Take a warm jumper in case you get cold when you stop.
h. Take a first-aid kit in case someone gets injured.