Սուրբծննդյան անսովոր ընթրիք

Այս պատմվացքը մի տղամարդու մասին եր, ով կորցրել եր նրա կնոջը։ Զբաղվում եր տան գործերով, միշտ մենակ եր խոհանոցում։ Նրա բարեկամները միշտ ասում էին, որ նա շատ լավ ֆրանսիացի մեծ
խոհարարներին շարքերում կարող է լինել, բայց նա մտածում եր, որ նրանք չափազանցնում են։ Խոհարարությունը միշտ էլ եղել է նրա կիրքը, եթե հիշենք

Գործնական քերականություն (նոյեմբերի 28)

1. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ում անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան էլ է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքն անտառում արջ է տեսել, իսկ նա չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա իզուր է անհանգստանում, ինքը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նա իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

2.Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ում անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:
Օրինակ`
Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:

Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա իրեն այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Աղջիկը զարմացած նայեց տատին,  ինքը նրան այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Ծերունին տղայի կողքին իր մանկությունն էր հիշում:

Ծերունին տղայի կողքին նրա մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը չի վախենում շներից:

Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա չի վախենում շներից:

Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:

3․ Հոլովի՛ր ես, մենք դերանունները։

4. Որտեղ հնարավոր է, ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր գոյականներով:

Օրինակ`

Աշխարհում ոչ մեկին նրանից շատ չի սիրում:- Աշխարհում ոչ մեկին որդուց շատ չի սիրում:

Իշխանն իրեն էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Իշխանը նրան էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Երկիրը նրա շուրջը պտտվում է մի տարում:

Երկիրը իր շուրջը  մեկը օրում է պտտվում:

Մայրս ասում էր, որ ինքը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:

Մայրս ասում էր, որ նա երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:
Այդ մարդն իրենից բացի բոլորին վստահում է:

Այդ մարդն նրանից բացի բոլորին վստահում է:

5․ Բառարանի օգնությամբ կազմի՛ր հետևյալ բառերի հոմանշային խմբերը․

քամի-

նժույգ-

գեղեցիկ-

ընդունակ-

տգեղ-

6. Այնպիսի պատմ ություն գրի՛ր, որ հետևյալ հեևությունն արվի:
Մարդուն ըստ իր արարքի են ճանաչում:

Գործնական քերականություն

1․ Խաղալիք, ընկեր, տուն, աղջիկ բառերը հոլովի´ր:

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)-խաղալիք

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)-խաղալիքի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)-խաղալիքին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)-խաղալիքից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)-խաղալիքով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)-խաղալիքի մեջ,

2. Տրված բառազույգերի բաղադրիչները տեղափոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր: Տրված և ստացված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

Օրինակ՝

ամփոփաթերթ, ծաղկագիր — ամփոփագիր, ծաղկաթերթ:

Ծովասուն, ձեռնամարտ — ձեռնասուն , ծովամարդ

Բևեռախույզ, երկրամերձ — բևերամերձ , երկրախույզ

Ձկնակեր, մարդավաճառ — մարդակեր , ձկնաճառ

3. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Պոչ ունեցող մի կենդանի էր գալիս:

Պոչ ունեցող-պոչավոր

Չգիտեի, որ այդքան զորություն ունեցող հսկա ես:

զորություն ունեցող-զորավոր

Այդտեղ որսորդները երկու ոտք ունեցող զարմանալի կենդանի են տեսել:

երկու ոտք ունեցող-երկոտանի

Երկրորդ անգամ հայտնվողը նույն ձին չէր, սրա պոչը մի քիչ երկար էր, գույնն էլ՝ մի քիչ դեղին:

մի քիչ երկար էր-երկարոտ

մի քիչ դեղին-դեղնոտ

Իբրև հայր՝ խրատում էր ու համոզում, որ ներող լինի:

Իբրև հայր-հայրաբար

Որպես մտերիմ՝ հորդորում էր, որ մի օր էլ տանը մնա:

Որպես մտերիմ-մտերմաբար

Եղբոր նման օգնում է ու հետևում, որ վատ բան չանես:

Եղբոր նման-եղբայրաբար

Թշնամու նման եք խոսում:

Թշնամու նման-թշնամաբար

Հարցը իր (յուր) ձևով լուծեց ու գնաց:

Յուր-յուրովի

4․Փակագծերում տրվածներից ընտրեք ճիշտ տարբերակը:
Նվագել (ջութակի վրա, ջութակ), կռվել (թշնամու դեմ, հետ), վերաբերել (հարցին, հարցի մասին), վատ վերաբերվել (ընկերոջը, ընկերոջ հետ), անհանգստանալ (կատարվածով, կատարվածից), մասնակցել (մրցույթին, մրցույթում), հաղթել (մրցույթում, մրցույթին), կասկածել (ընկերոջը, ընկերոջ վրա), համաձայն լինել (առաջարկին, առաջարկի հետ):

5․ Տեքստը վերականգնի՛ր նախադասությունները վերադասավորելով:

Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում: Ռուս տիեզերագնացներն այդ մասին երբեք չեն նշում, և պարզ չէ` չե՞ն տեսել, թե՞ պարզապես «դրա մասին չի կարելի խոսել»: Դեռես 60-ական թվականների սկգբին աստղագետ Կ. Սագանը հայտնեց, որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական  քարայրներ կան: Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թոչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են, Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ-ների մասին միայն աստղանավորդներն ու տիեզերագնացները կարող են վկայել: Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին, մամուլն այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը: Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ կարող եե լինել: Լուսնի հետ կապված առեղծվածները բազմաթիվ են:

Դեռես 60-ական թվականների սկգբին աստղագետ Կ. Սագանը (ենթակա) հայտնեց (ստորոգյալ), որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական  քարայրներ (ենթակա) կան (ստորոգյալ): Այդ քարայրներից ամենամեծը (ենթակա) ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում (ստորոգյալ): Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ (ենթակա) կարող են լինել (ստորոգյալ): Լուսնի հետ կապված առեղծվածները (ենթակա) բազմաթիվ են (ստորոգյալ): Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թռչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են, Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ-ների մասին միայն աստղանավորդներն ու տիեզերագնացները կարող են վկայել: Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին, մամուլն այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը:

6․Քո դպրոցի մասին մանրամասն պատմի՛ր (ի՞նչ ես սիրում, ո՞րն է քո սիրելի անկյունը, ի՞նչն է քեզ տխրեցնում, ի՞նչ կուզեիր փոխել):

Գործնական քերականություն (նոյեմբերի 21)

Եզակի թիվ հոգնակի թիվ

Առաջին դեմք ես, ինքս մենք, ինքներս

Երկրորդ դեմք դու, ինքդ դուք, ինքներդ

Երրորդ դեմք նա, ինքը նրանք, իրենք

 Ե զ ա կ ի  թիվ  Հ ո գ ն ա կ ի թիվ  
 Առաջին դեմք  Երկրորդ դեմքԵրրորդ դեմքԱռաջին դեմք  Երկրորդ դեմքԵրրորդ դեմք
Ուղղ.ես, ինքս դու, ինքդնա, ինքըմենք, ինքներսդուք, ինքներդնրանք, իրենք
Սեռ.իմ  քո նրա, իրմերձեր  նրանց, իրենց
Տր.ինձ քեզ նրան, իրենմեզձեզնրանց, իրենց
Հայց.ինձքեզնրան, իրենմեզձեզնրանց, իրենց
Բաց.ինձնից, ինձանիցքեզնից, քեզանիցնրանից, իրենիցմեզնից, մեզանիցձեզնից, ձեզանիցնրանցից, իրենցից
Գործ. ինձնով, ինձանով  քեզնով, քեզանովնրանով, իրենովմեզնով, մեզանովձեզնով, ձեզանովնրանցով, իրենցով
Ներգ ինձնում, ինձանումքեզնում, քեզանումնրանում, իրենումմեզնում, մեզանումձեզնում, ձեզանումնրանցում, իրենցում

Տեքստից դո՛ւրս գրիր անձնական դերանունները՝ գրելով դեմքը, թիվը, հոլովը։

Ինչպես դարձա սեբաստացի

Ես առաջին դասարանում գնում էի Ռուբեն Սևակի անվան 151 դպրոց, այտեղ ես շատ չէի սիրում, ուսուցիչները տարիքով մեծ էին, հավես չունէին բացատրել դասերը, հավես չունէին աշխատեն ու աշակերտներին վիրաորում էին։ ես 7 տարեկանում տեղափոխվեցի <<MSKH>> ես առաջ շատ ընկերներ, ընկերուհիններ չունէի, բոլորը ինձնից տարբեվում էին։ Հետո ես նրանցից տարբերվում էի իմ հայրենով, ես խոսում էի արևմտահայերեն իսկ նրանք արևելահայերեն։ Բայց ես վերջում ունեցա շատ ընկերներ ու ընկերուհիններ և դարձա սեբաստացի։ Իմ արաջին ուսուցչուհին ընկեր Մարին էր, որը շատ շատ բարի էր։ Սիրում էր բոլորիս, սիրում էր աղջիկների հետ սիրուն նկարներ նկարվեր, սիրում էր զատիկին, նոր տարուն, խաղերով մեզ նվերներ տար։ Մի օր ընկեր Մարին բոլորիս համար նվերներ էր թակցրել ու մենք պետք էր քարտեզով գտնեինք նվերները:

Դերանուն. գործնական քերականություն

Դերանուն

Խոսքում գոյական, ածական, թվական անունները չկրկնելու համար հաճախ դրանք փոխարինվում են անվան դեր կատարող բառերով, այսինքն՝ դերանուններով։ Այլ կերպ ասած՝ դերանուն են կոչվում այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ կամ որակ՝ առանց դրանք անվանելու։ Դերանունները հանդես են գալիս իրենց ութ տեսակներով, դրանք են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, անորոշ, որոշյալ և ժխտական:

Առաջադրանքներ

  1. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ:

Ոչ ոք չիմացավ, թե որտեղի՛ց  հայտնվեց:

Ոչ մեկը չփորձեց հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:

Բոլոր ճանապարհորդներին մի տեղ տարան :

Բոլորը հրավիրվիրվեցին կիրակի օրվա հավաքին:

Կարծես թե ամբողջ քաղաքը հրապարակ է լցվել:

Ամբողջ դառցել են կրակի բաժին:

2. Փորձի՛ր պատասխանել:

ա) ով ե՛րբ է ասում «ես», երբ խոսողը խոսում է իրմասին

բ) ով ո՛ւմ է ասում «դու», երբ խոսողը դիմում է խոսակցին

գ) ո՛ւմ մասին է ասում «նա»: երբ խոսողը պատմում է 3րդ անձի մասի։

3. Հարցերին պատասխանի՛ր:

Ո՞ր առարկային ենք ասում «սա», որին՝ «դա», որին՝  «նա»:

Ո՞ր բաժակի մասին ենք ասում՝ «այս բաժակը», որի մասին՝ «այդ բաժակը», որի մասին՝ «այն բաժակը»:

4. Գտի՛ր տրված բառերի բոլոր նմանությունները (ձևի, իմաստի):

ա) Ես, սա, այս:

բ) Դու, դա, այդ:

գ) Նա, այն:

5. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ մեզ պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:

Հիմա նա մեզանից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե մեզնով է ապրում ու մեզ սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի մեր տանը ապրեց:
Տատս մեզնից բողոքում է, բայց առանց մեզ էլ չի դիմանում:

6. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ:

Ո՞ւմ  պայուսակը:
Մոտենալ ո՞ւմ : մեզ, ձեզ , իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց, իրենց
Հեռանալ ումի՞ց: ինձնից կեզնից, նրանից, իռենից, մեզնից, ձեզնից, նրանից, իրենցից
Հիանալ ումո՞վ: ինձնից, քեզնից, նրանից, իրենից, մեզնից, ձեզնից, նրանցից, իրենցից

Իմ ընթերցանության ոճը

Իմ կարծիքով, բոլորը իրենց ընթերցանության ոճը ունեն։ Օրինակ՝ ես մինչև գիրքը չավարտեմ, չեմ սիրում գիրքը ձեռքիցս բաց թողնել, միշտ հետաքրքրվում եմ, թե վերջը ինչ է լինելու։ Ես գիրք եմ կարդում նոր բաներ իմանալու համար, սիրում եմ, երբ ինձ մարդիկ նոր գրքի առաջարկություն են անում, ես հետաքրքրվում եմ ու կարդում եմ։

Մխիթար Սեբաստացու մասին 

1676 թվականի Հունվարի 17-ին, Սեբաստյա քաղաքում ծնվեց Մանուկը` Պետրոսի և Շահրիստանի զավակը։ Հետագա տարիներին նա իր ծնողների շնորհիվ ստացավ բարձրորակ կրթություն, որը իրեն կպատրաստեր հետագայում ընտանեկան առևտուրը շարունակելու համար։ Դեռ վաղ տարիքից Մանուկը երազում էր դառնալ քահանա։ Նա գտավ մի ընկեր, որի հետ փախան դեպի լեռները, որտեղ ապրեցին որպես ճգնավորներ։ Մանուկի ծնողները գտան նրանց և նրան տարան տուն։ Այս պատահարի մասին տեղեկանալով` մոտակա վանքի` Սուրբ Նշանի վանահայրը, Մանուկին առաջարկեց վանքում հասարակական աշխատանքներ կատարել, ինչը նորից մերժվեց ծնողների կողմից։ Նա սկսեց այցելել հարևան ընտանիքներից մեկի տուն, որտեղ մի մայր իր երկու դուստրերի հետ ապրում էր վանականի կյանքով։ Նրա այցելությունների նպատակը նույն տանը ապրող քահանայի հետ զրուցելն էր, ով իրեն շատ բան սովորեցրեց վանական կյանքի մասին։

1691 թվականն էր, երբ Մանուկը վերջապես թույլատվություն ստացավ իր ծնողներից վանքում աշխատելու համար և շուտով ստացավ սարկավակի աստիճան։ Հենց այս ժամանակ նա իր անունը փոխեց` դնելով Մխիթար։

Տեսնելով, որ վանական կյանքի մակարդակը նախորդ դարերին եղած պատերազմների արդյունքում հազարավոր վանքերի փլուզման պատճառով բավականին ցածր էր, Մխիթարը սկսեց որոնել կրթություն` ճշմարիտ հոգևոր կյանքի մասին։

Սովորելով կաթոլիկության մասին` Մխիթարը որոշեց, որ իր փնտրած պատասխանները ստանալու լավագույն վայրը Հռոմն էր։ Վերջապես, հասնելով Հալեպ, Մխիթարը դարձավ մի կաթողիկոսի աշակերտ, ով իրեն ծանոթացրեց մարդկանց քրիստոնեացման միաբանությանը։ Մխիթարը որոշեց միանալ այդ միաբանությանը, սակայն նա հիվանդ էր դեղնախտով և ի վիճակի չէր շարունակել իր ճանապարհը։ Նա նաև ստացել էր Հայաստանի վարդապետներից մերժում, քանի որ նրանք հաշտ չէին արևմտյան վարդապետության հետ։ Այսպիսով` նրան ստիպեցին ոտաբոբիկ վերադառնալ տուն։